কুষ্মাণ্ড বৃত্তান্ত

কোমোৰাটো জ্বলি থাকে ওৰেটো ৰাতি

নান্দী সুহাই কম্পমান

ৰজা মৰে প্ৰজা মৰে

সলনি হয় দেশ, দেশান্তৰ হয় সন্ত্ৰস্ত মুণি

অৰুণ চৰণ ৰেণু উৰে, চমকিত উপবিষ্ট সভাসদ...

তৰপীয়া বৈকুন্ঠ সপ্ত উজ্বালি

কোমোৰাটো জ্বলি থাকে

কোমোৰাটো জ্বলি থাকে

নিদ্ৰালু চকুবোৰে টিপিয়ায়

ভোকৰ পেটবোৰৰ কেঁচু কুমটিয়ে দপদপায়

আউল লাগে বচন, বেসুৰা হয় পয়াৰ,

নাট পৰি আহে, মানুহ ঘৰাঘৰি যায়, আকৌ উঠি আহে

মানুহে জুমুৰি দি ধৰে

ৰাতি কাতি হৈ আহে

কোমোৰাটো জ্বলি থাকে ওৰেটো ৰাতি

উমি উমি ভাঁহে খৰমান

বগাইছিলি কোমোৰা কাৰ বা চালত

সাধিছিলি কি পুইন কোন বা কালত

কটা যায় তোৰ ধবল তনু

কাৰোবাৰ ক্ষোভৰ জ্বালাতো হেনো

হংস সহিতে তোৰ, ইও এক কথা,

মুকুতিৰ বাট মোকলে অন্যথা

ধইন ধইন কুষ্মাণ্ড অপঘন

স্তিমিত কুষ্মাণ্ডৰ তেল অলপ হাতৰ তলুৱাত ল'লোঁ

এই দেহ কুষ্মাণ্ড মোৰো থাকক জ্বলি

জগতৰ নাটঘৰ মুখৰিত কৰি

(টোকা- আমাৰ গাঁৱৰ বছেৰেকীয়া ভাওনাৰ ৰাতি কোমোৰা এটা কাটি তাতে তেল শলিতা দি ভোটা জ্বলোৱা হয়, সেই ভোটাৰ পোহৰতে নাটখন মঞ্চস্থ হয়। অন্যান্য গাঁৱত কোমোৰা কাটি ভোটা জ্বলোৱা প্ৰথা আছে নে নাই নাজানোঁ।) 

দবা (চনেট)

কোনো সিদ্ধান্তৰ বাবেই জীৱন থমকি নৰয়     

এই যে থমকি ৰোৱা পদে পদে, কাৰণ অকাৰণ-    

সেয়া সাময়িক। ক্ষণিক চাঞ্চল্য, ক্ষণিক সম্বৰণ। 

তথাপি ভাবি গুণি দিবা খোজ- গুণীজনেও কয়।   

মোৰ প্ৰত্যেকটো চাল বাৰে বাৰে প্ৰতিহত হয়   

তোমাৰ বাধাত। ৰুধিত কৰা মোৰ ইপ্সিত চলন।   

তোমাৰ হাতেৰে লাঞ্ছিত হোৱাৰ যি মাদকতাকণ-    

তোমাৰে সৈতে দবা খেলো তাৰ বাবেইতো নিশ্চয়।  

এই খেলা এনে এক খেলা কোনেও কাকো হৰুৱাব নোৱাৰে য'ত   

কোনোবাখিনিত নিজে নকৰিলে ভুল- অজানিতে কিম্বা স্বেচ্ছায়।    

একোটা ভুল সিদ্ধান্ত লৈ বুজি উঠোঁ, কিবা এটা ভুল হ'ল- তৎক্ষণাৎ।   

বুজি উঠোঁ অনিবাৰ্য পৰিণতি তাৰ কি হ'ব, মাথোঁ পৰাজয়।  

আজিলৈ তুমি জিকিলা, মই হাৰিলোঁ। টপ্‌কৈ চুমা দিলা কপালত,  

ক'লা, তুমি হাৰি যে মোক জিকালা, এই জয়োতো তোমাৰেই জয়।