Tuesday, December 24, 2019

হতচিৰি ৰাষ্ট্ৰ

[ৰশ্মিৰেখা বৰাৰ হাতত]


কথা আছিল, এটাও যদি শিশু মৰে অনাহাৰত
দেশত
এজনো যদি বৃদ্ধ মৰে অৱহেলিত চিকিৎসাত
যিকোনো এটা প্ৰান্তত
তই ৰ’বি জবাবদিহি
ৰাষ্ট্ৰ

সংখ্যাৰ ফুলজাৰীত মত্ত এই গণতন্ত্ৰৰ উল্লাসৰ মাজত
এইটোওতো কথা আছিল যে
এজনো যদি ব্যক্তিয়ে দুহাত দাঙি কয়
মোৰ কথা শুনক
তই শুনিবি
ৰাষ্ট্ৰ

ল’ৰাহঁত পঢ়, ছোৱালীহঁত পঢ়,
তহঁতৰ সমস্ত সুৰক্ষাৰ ভাৰ মোৰ
তহঁতে মাথোঁ মোৰ ভৱিষ্যৎ গঢ়
কথা আছিল চূড়ান্ত বিপৰ্যয়ৰ কালতো
তোৰ মুখত এই কথাই শুনিম
ৰাষ্ট্ৰ

ৰাষ্ট্ৰ আজি তোৰ সকলো কাহিনী ৰাষ্ট্ৰ হ’ল
মানুহৰ মুখৰ মাত কাঢ়ি, পেটৰ ভাত কাঢ়ি,
আজি অপুষ্টিত নিজৰে ওফন্দি উঠা পেট তোৰ
ভূ-ভাৰস্তত ৰাষ্ট্ৰ হ’ল

তোৰ বাবে আজি আৰু গৰ্বত ওফন্দি নুঠে মোৰ বুকু
অ’ মোৰ
হতচিৰি ৰাষ্ট্ৰ, তোৰ মুখত থুই।।



সতীৰ্থ, ২০১৯


 [“हम दोनों साथ चले / दोनों एक दूसरे को नहीं जानते थे/ साथ चलने को जानते थे
-       বিনোদ কুমাৰ শুক্লা]

অন্ধকাৰৰ দিগন্তত জ্যোতিৰেখা;
কাণিমুনি নে ধলফাট, মুনিচুনি নে ফেঁহুজালি সেয়া।
ৰক্তিম উজ্জ্বল কিন্তু কুঁৱলীয়ে শেঁতা পেলোৱা
এটা বিন্দুৰ ফালে
আমি দুয়ো হাতে হাতে ধৰি আগবাঢ়িছিলোঁ‌।
হিৰন্ময় নে ৰজত পাত্ৰ সেয়া?

পিতনিত ককবকাই থাকোতে আমি
ইজনে সিজনৰ হাতদুখন পাইছিলোঁ।
আমাৰ চেতনাৰ কম্পাছ হেৰাইছিল।

হাতে হাতে ধৰি আমি সেই জিলিকি থকা বিন্দুৰ ফালে
আগবাঢ়িবলৈ শিকিছিলোঁ‌

আগবাঢ়িছিলোঁও
সেইফালে, মই যাক সূৰ্য বুলি ভাবি আছিলোঁ‌
সেইফালে, তেঁও যাক চন্দ্ৰ বুলি ভাবি আছিল।।


-       সমুদ্ৰ কাজল শইকীয়া

Monday, December 9, 2019

তৰ্জনীৰ তৰ্জমা


(যি তৰ্জনীৰে আপুনি দেশখন চলায়
সেই তৰ্জনীৰে মই খেকেৰু ঘুকুটিয়াই খাওঁ)

মৌ চেলেকিবৰ যিটি আঙুলি, টোঁৱাবৰ বাবেও সেই একেটিয়েই।
তাইৰ গোপন দুৱাৰত টুকুৰিয়াবৰো আঙুলি সেই একেটিয়েই
তৰ্জনে গৰ্জনে জোকাৰ খাই উঠে যি তৰ্জনী
চুপ থাকিবৰ বাবে ওঁঠত ৰাখিবৰ সেই একেটি আলফুল তৰ্জনী
এচিকুট ঘীৰ বাবে বেঁকা হ’ব পাৰে যি

তুমি গান গালে মেজত মেট্ৰ’ন’ম ৰাখে যি আঙুলিয়ে,
দাদৰা ৰূপক কেহেৰৱা… এয়ে সি
অভিভাৱকত্বৰ যি আঙুলিটি, এয়ে সি
দ্বিধা সংশয়েৰে মাটি লেখে যি, এয়ে সি
এয়ে সি
এয়ে সি
এচিকুট ঘীৰ বাবে বেঁকা হ’ব পাৰে যি

বাট কেনি, কেনি বাট, মানুহে মুখ মেলি চাই ৰয় এটা তৰ্জনী কেনি
সুৰসুৰণি তুলিয়ে দিহিঙৰ গড়া খহাব পৰাকৈ এই একেটি আঙুলি

স্বমেহন আকাংক্ষী তোমাৰ ইচ্ছাকো সাৰোগত কৰিবলৈ কালিৰ উদ্যত
বিহজলকীয়া ভোঁহাৰি অহা এই একেটি তৰ্জনীয়ে
গোলামী চুবলৈ আজি নাৰাজ

অমান্য নিৰ্দেশাৱলীৰ এই তৰ্জনীটিৰ আতিশয্য যিদিনাই বাঢ়ি আহে
মধ্যমা থিয় হৈ অহাটো স্বাভাৱিক

যদিওবা তেনে এটা দিনৰ কামনা কোনেও নকৰে


যদিওবা তেনে এটা দিনৰ কামনা কোনেও নকৰে
আজিয়েই সেইটি দিন। শুনা তৰ্জনীৰ গৰ্জনী।  
তোমাৰ তৰ্জনীটিত আজি আমাৰ মধ্যমাৰ মাধমাৰ।
আমাৰ পাঁচোটা আঙুলিয়ে পিন্ধিছে মধ্যমাৰ ধ্বনি।
আজিৰ পৰা তোমাৰ তৰ্জনীটি আমাৰ।